"Als je echt impact wil maken, moet je kinderen leren buitenspelen. Want dat kunnen ze elke dag doen, in hun eigen straat." In 2022 startte de stichting Sport Expertise Centrum in Oss met een ambitieus project: kinderen weer vaker buiten laten spelen onder de noemer ‘Buitenspelen = buiten bewegen.’ Drie jaar later wordt er in iedere wijk iedere dag buiten gespeeld. Het geheim? De alfa-aap-methode en kinderen die 'pleinfluencer' worden…

Projectleider Job Gevers van het Sport Expertise Centrum deelt de gedachte achter het project. "We zien dat heel veel jeugd de beweegrichtlijn niet haalt en tegelijkertijd zie je dat buitenspelen steeds minder normaal is geworden. Die cijfers kelderden de afgelopen 20 jaar, lieten onder andere cijfers van Jantje Beton zien. Dus wij dachten: als je echt impact wil maken, moet je kinderen weer leren buitenspelen. Want dat kan in je eigen straat en elke dag; het is niet afhankelijk van een locatie of een trainer die wel of niet kan." 
 
Meer werk aan de winkel in kwetsbare wijken 
Dit project richt zich op de hele gemeente Oss, maar er zijn twee kwetsbare wijken die extra aandacht krijgen: Ruwaard en Schadewijk. “We zien dat de verenigingsstructuur daar minder aanwezig is,” zegt Job. “Kinderen zijn daar minder vanzelfsprekend lid van een club. In die wijken hebben we dan ook wat meer te doen." 

De alfa-aap 
De kracht van het project zit in een slimme aanpak: de apenrots-methode die vaker gebruikt wordt in de ontwikkelingspsychologie. "We zijn gaan nadenken: wie neemt de verantwoordelijkheid om kinderen te verzamelen? Dat is altijd een bepaald type kind geweest," legt de projectleider uit. "In deze methode kijk je: wie is de aap boven op de rots die het hardst schreeuwt en aanzien heeft, en een gevolg van vriendjes en vriendinnetjes?" 

Deze ‘leiders’ worden gevonden via scholen, waar buurtsportcoaches de kinderen al kennen uit gymlessen. Job: "Als je juist die kinderen weet te triggeren door ze te benoemen tot pleinfluencer en ze laat merken: wij gaan jou helpen om jouw plannen werkelijkheid te laten worden, dan zie je dat kinderen volgen en vanuit daar een sneeuwbaleffect ontstaan." 

Van twee naar twintig begeleiders 
De pleinfluencers krijgen de regie over hun eigen buitenspeelclub. Hun taken zijn simpelweg andere kinderen benaderen of ze buiten komen spelen. In sommige wijken gaan kinderen wat meer de natuur in, in andere wijken wordt het een voetbalclubje. Zelfs met eigen identiteit, vertelt Job: "Een van onze activiteiten is dat we een clubje aanbieden om een eigen clubshirt te ontwerpen. Of een pet. Daarmee ontwikkelen ze eigenlijk een soort mini-vereniging." 

Het project is in twee jaar enorm gegroeid. Er werd gestart met twee buurtsportcoaches die twee dagen per week bezig waren met het buitenspeelproject. Inmiddels zijn er twintig buurtsportcoaches die bijna dagelijks kinderen laten buitenspelen. Het gaat nu om duizenden kinderen in Oss die vaker naar buiten gaan. De subsidie vanuit BrabantSport Fonds geeft een extra boost, legt Job uit. "Dit geeft ons de mogelijkheid om deze werkwijze in twee kwetsbare wijken een extra impuls te geven. Het zit met name in tijd voor buurtsportcoaches, maar ook in randvoorwaarden als materiaal en gerichte communicatie." 

Samenwerking 
In het project ‘Buiten spelen = buiten bewegen’, is de samenwerking met andere professionals cruciaal. "Als we een succesvolle activiteit hebben, dan zien we soms 50 kinderen voor één buurtsportcoach staan. Daar zijn we trots op, maar het kan ook overlast geven. Dan zoeken we de verbinding met jongerenwerkers en docenten. Zo pak je onwenselijk gedrag gezamenlijk aan in plaats van los van elkaar." 

Wat ziet Job als het mooiste effect? "We zien dat kinderen weer creatiever worden. Tegenwoordig wordt veel geregeld en voorgekauwd. Als we kinderen vragen wat ze leuk vinden, krijgen we in eerste instantie alleen antwoorden die gaan over wat ze ooit is aangeboden. Door met hen een plan te maken over wat ze leuk vinden en hoe we dat waar kunnen maken, komen ze tot andere ideeën. We zijn dichter bij de kern van de behoefte van kinderen gekomen. En het gaat niet alleen over sport, maar ook over buiten zijn en recreatie." 

Het doel: buitenspelen weer normaal maken 

Na een opstart met veel begeleiding, zal de buitenspeelclub na enkele maanden zelfstandig moeten gaan draaien. Hoe wordt dat gerealiseerd? "Een van onze motto's is: één stapje vooruit en twee achteruit," erkent Job. "Wij moeten afschalen en proberen de club actief te houden door contact te onderhouden met kinderen en ouders. Bijvoorbeeld via WhatsApp. Maar goed, ouderparticipatie blijft een uitdaging. We vertellen wel dat het simpel kan zijn. Als zo'n buitenspeelclubje op straat is en ouders kunnen met een WhatsApp-groepje toezicht houden, dan ben je er al." 

Het Sport Expertise Centrum gelooft in de kracht van data en is gestart met het meten van beweegmomenten en beweegbehoefte o.a. via het platform MoveOss. Alhoewel Job benadrukt dat ze hiermee echt nog in de startfase zitten, zijn eerste succes zichtbaar. "We zien in een aantal wijken positieve ontwikkelingen en we weten uit ervaring dat het aantal deelnemers groeit. Wij zijn ervan overtuigd dat als je zo'n grote groep laat buitenspelen, dat het op den duur weer normaal gaat worden."