Vallen voorkomen met een lach: hoe een uniek platform ouderen actiever en veiliger maakt

De cijfers van het Kenniscentrum Letselpreventie liegen er niet om: één op de drie 65-plussers krijgt te maken met een valincident. Valpreventietrainingen zijn er dan ook niet voor niets. Veel mensen denken dan vooral aan balansoefeningen. Volgens fysiotherapeut Anne de Rooij uit Goirle is dat slechts een deel van het verhaal. Met haar stichting Val met een Lach kiest ze voor een andere insteek. Met een online platform, gekoppeld aan een beweegprogramma en een follow-up, krijgen ouderen concreet grip op hun valrisico en hun gezondheid.

"Veel mensen weten dat beweging en balans belangrijk zijn," vertelt Anne. "Maar valpreventie is veel breder dan dat. Het gaat erom dat je zo lang mogelijk kwaliteit van leven houdt, plezier blijft ervaren, zelfstandig kunt blijven en de dingen kunt blijven doen die je belangrijk vindt. Juist als mensen dát gaan inzien en vooral ontdekken waar ze zelf invloed op hebben, kunnen ze echt iets veranderen. Met die insteek hebben we Stichting Val met een lach opgericht.”  Anne koos bewust voor een positieve naam. “We willen de preventie en het bewegen leuk maken. Het online platform bij het beweegprogramma is interactief en bevat best wel wat humor, vandaar de naam.”

Meer dan een beweegprogramma 
Valpreventieprogramma's bestaan al langer. Ook binnen de praktijk van De Rooij is er ruime ervaring. Het vernieuwende zit ‘m in de digitale ondersteuning en de follow-up die daar nu aan wordt toegevoegd. "Dat maakt het eigenlijk tot een activatieprogramma. We doen aan preventie door kennis en oefeningen te bieden tijdens het beweegprogramma. En we activeren deelnemers zowel thuis als na afloop. Dan helpen we hen naar een passend beweegaanbod.”

Het platform brengt deelnemers via verschillende hoofdstukken langs de bekende én minder bekende valrisicofactoren: beweging en balans, maar ook voeding, zicht, gehoor, medicatie en incontinentie. "Er zijn veel factoren waar mensen zelf invloed op hebben, en die zijn vaak onderbelicht. Dat en nog veel meer ontdekken ze op het platform. Er zijn instructievideo's, interactieve opdrachten en zelftesten. Aan het eind van elk hoofdstuk geven deelnemers aan wat voor hen van toepassing is. Daar rolt een persoonlijk plan uit: wat doe je al goed, waar valt winst te behalen, en waar kun je het beste mee beginnen. Door dat maatwerk te combineren met bewegen, wordt de impact veel groter.” 

Ontwikkeld mét ouderen 
Het platform is niet alleen vóór ouderen ontwikkeld, maar samen mét hen. Een klankbordgroep van 65-plussers dacht mee, terwijl studenten van Avans Hogeschool ouderen interviewden en onderdelen van het platform lieten testen. "Dit alles maakt dat het gewoon klopt. Het is nu gebruiksvriendelijk en alle informatie binnen het platform is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek.”

Het project wordt in september officieel afgetrapt tijdens een kick-offevenement. TeamNL-judoka Jur Spijkers uit Tilburg is ambassadeur van het initiatief en verzorgt de opening. Op die dag worden ook de eerste testen gedaan zodat er een 0-meting is en duidelijk wordt in welke groep een deelnemer wordt ingedeeld. En dan begint het echt. Gedurende drie maanden worden deelnemers gevolgd en ondersteund, met als doel om vervolgens door te stromen naar sport- of beweegaanbod dat past. Anne: "Ze krijgen allemaal een eindgesprek met de fitcoaches: waar wil je straks blijven sporten? Wat vind je leuk en wat vraagt aandacht? Elke gemeente heeft een wegwijzer met mogelijkheden, dus we kijken samen waar dat in de buurt kan." 

Het project richt zich op zelfstandig wonende 65-plussers die nog weinig bewegen of niet goed weten hoe ze de stap naar sport moeten zetten. "Het is bedoeld voor mensen die nog onvoldoende bewegen. Mensen die graag in een sociaal karakter willen sporten, en extra ondersteuning kunnen gebruiken op het gebied van valpreventie. De locaties waar bewogen gaat worden zijn Fysiotherapie De Rooy en Sportcentrum Jan de Rooy in Goirle. Maar dat betekent niet dat dit alleen voor inwoners van Goirle en Riel is. Ook inwoners uit onder meer Tilburg-Zuid en Hilvarenbeek zijn welkom. Eigenlijk iedereen, wanneer de afstand haalbaar is.

Samenwerking in de regio 
Samen kom je verder – of in dit geval: val je minder. Naast de al eerdergenoemde partijen zijn er verschillende partners betrokken. Dat zijn onder andere het samenwerkingsverband Valpreventie Goirle & Riel, seniorenorganisaties, diëtisten, buurtsportcoaches en de gemeente. Ook Avans Hogeschool levert bijdrage aan de verdere ontwikkeling van het platform.

De bijdrage van BrabantSport Fonds wordt tweeledig ingezet: enerzijds voor de doorontwikkeling van het platform, anderzijds voor de directe kosten van deelname, legt Anne uit. “We kunnen het programma in de eerste periode kosteloos aanbieden. Maar daarna wordt mogelijk een eigen bijdrage van deelnemers verwacht. Ik zie dat niet als een drempel. Mensen moeten ook zelf gemotiveerd zijn om te bewegen. Het heeft pas effect als ze zelf voelen: ik wil mijn gezondheid verbeteren om zo lang mogelijk fit en zelfstandig te blijven.”

Brabant als early adopter 
Anne kwam twee jaar geleden met het idee van het online platform. Nu het eenmaal zover is, heeft ze stevige ambities. "Binnen de zorg gaan we steeds maar naar zorg op afstand door het gebruik van technologie. De groep ouderen wordt groter, en daarmee ook het probleem. Het is mijn streven dat het platform uiteindelijk landelijk inzetbaar wordt.”  Anne besluit trots: "Het is toch wel heel mooi als we dit alles vanuit Brabant kunnen laten groeien…"

Benieuwd naar meer projecten? Ontdek hoe we samen Brabant sterker maken door sport.