Wat Brabant kan leren van Ierland over inclusief bewegen

Bij BrabantSport geloven we dat sport Brabant sterker maakt. Maar een sterker Brabant ontstaat pas als écht iedereen mee kan doen. Binnen Uniek Sporten Brabant zetten de Provincie Noord-Brabant, Sportservice Noord-Brabant, Brabantse gemeenten en BrabantSport zich dagelijks in om drempels weg te nemen. Om onze eigen aanpak te toetsen en nieuwe impulsen op te pikken, reisde een Brabantse delegatie af naar Ierland. We kwamen terug met bevestiging van wat goed gaat én met lessen die ons werk scherper maken.

Met zes van de zeven regiocoördinatoren en de provinciale projectleiding bezochten we twee Ierse regio's: het historische Waterford en het stedelijke Dún Laoghaire-Rathdown vlakbij Dublin. Twee verschillende omgevingen, één gezamenlijke deler: de overtuiging dat sport een maatschappelijke aanjager is.

In Waterford zagen we hoe de Ierse Local Sports Partnerships sport bewust inzetten als middel voor mentaal welzijn en sociale cohesie, niet uitsluitend voor clubcompetities. Wat opviel: de rotsvaste overtuiging dat sport mensen verbindt en versterkt, en de manier waarop de natuur wordt ingezet voor rust en mentale gezondheid.

Bij de Anne Valley Walk zorgen brede geplaveide paden, vissteigers en pontons ervoor dat de prachtige natuur vanzelfsprekend toegankelijk is voor mensen in een rolstoel of met een verstandelijke beperking. Bij Ballyscanlon Lake kunnen jongeren uit kwetsbare gezinssituaties en mensen met complexe ondersteuningsvragen het water op in aangepaste kano's en kajaks. Op beide plekken staat dezelfde gedachte centraal: buiten zijn als therapeutisch medicijn. Geen focus op prestaties, maar op rust, zelfvertrouwen en de helende kracht van natuur.

Ook raakte ons het grenzeloze vertrouwen binnen de lokale gemeenschappen. Bij een lokale Gaelic sportclub beheert de wijk zelf de sleutels en codes. Voor twee gewaardeerde leden in een rolstoel werd simpelweg een extra brede poort in het hek geplaatst, zodat zij zelfstandig hun vertrouwde entree konden blijven maken. Geen protocollen of angst voor vandalisme, maar sociaal kapitaal in zijn puurste vorm: voorzieningen gerealiseerd vóór, dóór en mét de gemeenschap. Een opvallende cultuur die inspireert om mee aan de slag te gaan in Brabant.

In Dún Laoghaire zagen we hoe ze met een meer stedelijke, data-gedreven aanpak en co-creatie groepen bereiken die anders buiten de boot vallen. Of het nu gaat om tienermeiden die rond hun veertiende afhaken – die ze weer in beweging krijgen door rolschaatsen te combineren met het maken van TikTok-video's – of om inwoners met een beperking: ze ontwerpen het aanbod altijd samen mét de doelgroep en verweven het met hun leefwereld. Toegankelijkheid stopt daar bovendien niet bij de activiteit zelf: bij de haven bezochten we Grace, een volledig rolstoeltoegankelijke Wheelyboat. De complete keten was aangepast, van parkeerplek en hellingbaan tot het drijvende ponton. En bij The Bike Hub kunnen inwoners gratis aangepaste fietsen, handbikes en duofietsen lenen. Toegankelijkheid als vertrekpunt, niet als aanpassing achteraf.

De reis was geen eenrichtingsverkeer. Onze Brabantse structuur – waarin we via zeven regionale loketten 56 gemeenten verbinden, structureel samenwerken met ziekenhuizen, revalidatiecentra en sportverenigingen én met campagnes rondom bijvoorbeeld prikkelarm sporten onzichtbare beperkingen zichtbaar maken – leverde bij onze Ierse collega's veel vragen en interesse op. We hebben een solide fundament. Maar Ierland opende onze ogen voor wat nog meer kan. Drie lessen nemen we mee:

1. Zet de Brabantse natuur in als sportpodium. Bewegen in de openbare ruimte heeft een enorme impact op mentaal welzijn. Laten we Brabantse bossen, parken en buitenruimtes nog toegankelijker maken voor sport en beweging, net als Waterford dat doet bij Anne Valley en Ballyscanlon Lake.

2. Toegankelijkheid is de hele reis. Zorg dat de route naar de sport net zo drempelvrij is als de activiteit zelf. Van parkeerplek tot kleedkamer, vanaf het moment dat iemand de deur uitgaat.

3. Blijf co-creëren, niet bepalen. Bouw aanbod samen met de doelgroep, niet vóór hen. Alleen dan sluit het naadloos aan op wat mensen écht nodig hebben.

Met een koffer vol nieuwe energie en scherpe inzichten bouwen we verder. Samen maken we Brabant sterker door sport. Voor iedereen.

Deze studiereis naar Ierland is mede mogelijk gemaakt dankzij een subsidie van het Erasmus+ programma van de Europese Unie. Binnen dit programma werken Europese landen samen aan de uitwisseling van kennis en het verbeteren van inclusieve sport- en bewegingsprogramma’s. 

Dit project is gefinancierd door de Europese Unie. De verstrekte visies en meningen zijn echter uitsluitend die van de auteur(s) en weerspiegelen niet noodzakelijkerwijs die van de Europese Unie of het Nationaal Agentschap. Noch de Europese Unie, noch de subsidieverlenende autoriteit kan hiervoor aansprakelijk worden gesteld.