Gelijkspel in sport: “Genderongelijkheid is een diepgeworteld probleem”

In september kijkt de internationale golfwereld naar Brabant. Op Bernardus Golf in Cromvoirt wordt de Solheim Cup gespeeld: het grootste vrouwengolftoernooi ter wereld en één van de grootste sportevenementen dat ooit in Brabant is georganiseerd. Maar achter het decor van fairways en internationale topsport speelt nog een ander verhaal. De dagelijkse realiteit over wie er meedoet in de sport. Wie er beslist. Wie er zichtbaar is. Voor het BrabantSport Fonds alle reden om het project ‘Gelijkspel in sport’ te steunen. 

Eerst even de feiten. De cijfers over gendergelijkheid in sport, want dat is waar we het over hebben, spreken voor zich. Onderzoek van het Mulier Instituut laat zien dat slechts 24 procent van de sportbestuurders vrouw is. Minder dan 15 procent van de sportmedia-aandacht gaat naar vrouwensport, en slechts 10 procent van sponsorbudgetten. Net als binnen andere sporten is ook in de golfsport sprake van een scheve verhouding: 31 procent van de golfers is vrouw, en slechts 13 procent van de clubvoorzitters. 
 
Met het project ‘Gelijkspel in sport’ slaan Bernardus Golf, de Nederlandse Golf Federatie (NGF) en Stichting SAM de handen ineen om het speelveld opnieuw te ontwerpen. Golf is daarbij pionier, maar de ambitie reikt sportbreed, legt Stichting Sam-directeur Marieke Maas uit: “Het project ‘Gelijkspel in sport’ is leidend voor systeembrede verandering. We willen hier niet even snel naar 50/50 in sportbeoefenaars, het gaat erom dat we begrijpen hoe het systeem ooit is ontworpen en of dat nog past bij de tijd van nu.” 

Marieke doelt op de wortels van sportstructuren. Veel verenigingsmodellen en bestuursvormen stammen uit de negentiende eeuw, een tijd waarin publieke functies vrijwel uitsluitend door mannen werden bekleed. “Dat systeem is niet fout, het past alleen niet meer,” benadrukt ze. “We leven in 2026 en de samenleving is veranderd. Maar als je dan bijvoorbeeld ziet dat driekwart van de beslissingsbevoegde functies in sport nog steeds door mannen wordt bekleed, dan weet je dat er iets schuurt.” 
 
Beginnen in de golfsport 

Jeroen Stevens is oud-directeur van de NGF en projectleider van de Solheim Cup. Hij erkent dat die genderongelijkheid een diepgeworteld probleem is, waar we maar moeilijk uitkomen. “We draaien in rondjes,” zegt Jeroen. “Er is echt wel intentie en urgentie, er is alleen te weinig actie. Ik denk dat Stichting SAM, Bernardus en de Solheim Cup nu de perfecte combinatie zijn om stappen te zetten naar sportbrede verandering, te beginnen in de golfsport.”  

En daar ziet Jeroen volop kansen. Juist omdat golf met 430.000 beoefenaars een grote individuele sport is, én omdat vrouwen behoorlijk ondervertegenwoordigd zijn, is de sport een krachtige proeftuin. “We willen verandering in gang zetten en hebben nu mede dankzij steun van BrabantSport Fonds kansen de ruimte om te experimenteren, te meten, te leren en vervolgens vanuit Stichting SAM te delen met andere sportbonden.” 

Luisteren met hulp van AI 

Die ruimte krijgt concreet vorm in een moderne aanpak. Via een AI-tool gaan minimaal vijfhonderd vrouwen én mannen in gesprek over drempels. Elke opmerking, elke nuance wordt meegenomen in het vervolg. “Vaak is het de dominante stem die de uitkomst bepaalt,” zegt Jeroen. “Nu luisteren we écht naar iedereen. Wat is jouw reden om niet te golfen? Of om geen bestuursfunctie te ambiëren? Soms zijn het hele praktische dingen die je relatief eenvoudig kunt aanpassen.” 

Marieke is het daarmee eens. Hoe de uitkomsten worden omgezet naar letterlijk en figuurlijk meer beweging, ligt nog open. “Wij kunnen nu nog niet zeggen: we gaan dít nieuwe aanbod lanceren. Dat zou de oude reflex zijn – bedenken voor een ander wat goed is. Eerst willen we weten: waar heb je behoefte aan? Wat houdt je tegen? Pas als we dat weten, kunnen we samen met bonden en clubs iets ontwikkelen dat echt aansluit om meer vrouwen te laten deelnemen, beslissen en zichtbaar te laten zijn. Want goed en zichtbaar voorbeeld, doet goed volgen.” 

Mannen denken voor vrouwen  

Stichting SAM beweegt zich langs drie assen: participatie, zichtbaarheid en leiderschap. Die eerste twee verschillen per sport, maar leiderschap blijkt overal het hardnekkigste vraagstuk. “Zolang we niet zowel een vrouwelijk als mannelijk perspectief hebben in besluitvorming,” zegt Marieke, “blijven mannen – met de beste intenties – voor vrouwen bedenken wat zij leuk vinden of nodig hebben.” 

Niki Wijnen, verantwoordelijk voor PR, campagnes & partnerships binnen de Nederlandse Golf Federatie, voegt toe: "Vrouwelijke rolmodellen zijn hierin heel belangrijk. Topspeelsters als Anne van Dam en Nelly Korda laten zien wat er mogelijk is als talent een podium krijgt. Maar rolmodellen zitten niet alleen in de topsport; je ziet ze ook in het bedrijfsleven, in besturen, op social media en onder jonge leiders die laten zien dat golf een sport is waar je elkaar ontmoet, ideeën uitwisselt, netwerkt en samen verder komt."

Ze vervolgt: "Vrouwengolf groeit niet in stilte. Het groeit wanneer het gezien wordt. Wanneer het een podium krijgt. Wanneer de spotlight erop blijft staan. Dat is ook nodig, want echte gelijkheid in sport is nog relatief jong. Sommige iconische banen, zoals Royal Troon, lieten pas in 2016 voor het eerst vrouwen toe als lid. Dat vind ik eerlijk gezegd nog steeds mindblowing – dat is nog geen tien jaar geleden. Juist daarom vinden wij dat het tijd is om het speelveld echt gelijker te maken.”

Momentum van de Solheim Cup 

Met 100.000 bezoekers en wereldwijd miljoenen kijkers, is de Solheim Cup een uniek moment om bewustzijn te creëren en verandering in gang te zetten. “Kijk, de Solheim Cup zelf verandert de huidige structuur van de golfsport niet. Maar het is wel een gigantisch podium om het aan te kaarten,” zegt Jeroen. “Dit is het vijfde vrouwensportevenement ter wereld qua media-exposure. Honderdduizend bezoekers in zeven dagen. Dan moet je dit verhaal van de daken schreeuwen! De manier waarop zijn we nu volop aan het ontwikkelen.” 

“De Solheim Cup is een podium dat laat zien hoe krachtig vrouwensport kan zijn. Tegelijkertijd is het voor ons een moment om verder te kijken dan het toernooi zelf. Met ‘Gelijkspel in sport’ willen we begrijpen waar vrouwen drempels ervaren in golf en hoe we die structureel kunnen wegnemen. Want ons imago-onderzoek laat zien dat veel vrouwen golf nog steeds zien als een mannenwereld waar ze zich niet vanzelfsprekend thuis voelen. Juist daarom willen we de sport opener, diverser en meer van nu maken – niet door voor vrouwen te bedenken wat werkt, maar door samen met hen het spel opnieuw vorm te geven. En vooral door te laten zien: je bent van harte welkom. Welcome to the club", aldus Niki

Het is al duidelijk dat tijdens het evenement in ieder geval de eerste inzichten uit de onderzoeken worden gedeeld met overheid, media en andere sportbonden. Ook worden contouren zichtbaar van een nieuw, laagdrempelig golfaanbod dat beter aansluit bij de leefwereld en succesbeleving van vrouwen.  

“We willen minimaal 250 vrouwen daadwerkelijk in beweging krijgen met een passend aanbod dat zijzelf mede hebben ontwikkeld,” zegt Marieke. “Dat doen we onder andere door meer dan 500 mensen actief betrekken in dialoog en co-creatie. Maar belangrijker nog: we ontwikkelen handvatten die andere sporten ook kunnen gebruiken. Alles uit Gelijkspel in sport wordt vastgelegd in een playbook dat voor alle bonden beschikbaar wordt.” 

Nieuwe spelregels 

Op de fairways in Cromvoirt zal in 2026 topsportgeschiedenis worden geschreven. Maar misschien is de grootste winst minder zichtbaar: een begin van een gendergelijkheidssysteem dat niet langer vanuit één perspectief is ontworpen. Gelijkspel in sport is daarmee geen eenmalig project rond een topsportevenement. Het is de start om opnieuw te kijken naar de spelregels. En om ze samen te herschrijven.